Karlıca Şoşik Kalesi

Hamur'da yüksek bir kayanın üzerine kurulmuş Şoşik Kalesine aşağıdan baktığınızda neden burasının seçildiğini anlamak zor değil.

Kalenin üç tarafı uçurum.

Çıkılması zaten zor olan böyle bir yere birde kale yapılınca savunma açısından oldukça güçlü bir nokta ortaya çıkmış.

Bugünkü adıyla Karlıca Köyünde bulunan yapı hem Karlıca Kalesi hem de eski köy adından dolayı Şoşik Kalesi olarak biliniyor.

Ağrı'daki diğer tarihi yapılara göre adı çok fazla duyulmasa da kalenin geçmişi oldukça karışık ve ilginç.

Üstelik ne zaman ve kim tarafından yapıldığı hala kesin olarak bilinmiyor.

İlk kaleyi kimin yaptığı belli değil

Şoşik Kalesi hakkında kesin bir yapım tarihi vermek doğru değil.

Kültür envanterindeki kayıtlarda kalenin ilk yapımına ilişkin kesin bilgi olmadığı açıkça belirtiliyor.

Ama bazı önemli izler var.

İç kalenin güneyindeki kayalık alanda kayalar kesilerek oluşturulmuş üç basamaklı bir merdiven ve kaya çanakları bulunuyor. Bunların Doğu Anadolu'daki Urartu kalelerinde görülen örneklerle benzerliği dikkat çekiyor.

Bu durum kalenin bulunduğu alanın geçmişinin oldukça eski olabileceğini düşündürüyor.

Hamur Kaymakamlığının kayıtlarında ise Şoşik Kalesinin Akkoyunlulardan kaldığının düşünüldüğü belirtiliyor.

Evliya Çelebi'nin anlattıklarıda işin başka bir tarafı.

Evliya Çelebi, kalenin Uzun Hasan'ın oğlu Ziyaüddin tarafından yaptırıldığını yazmış. Fakat Uzun Hasan'ın Ziyaüddin adında bir oğlunun bulunmadığı belirtiliyor.

Yani burada tek bir tarih verip “Şoşik Kalesi şu tarihte şu kişi tarafından yapıldı” diyemiyoruz.

Bildiğimiz kadarıyla kale farklı dönemlerde kullanılmış ve zaman içerisinde değişiklikler görmüş.

Kaleye çıkmak zaten başlı başına zor

Şoşik Kalesinin bulunduğu yer düz bir arazi değil.

Köye hakim kayalık bir alanın üzerine kurulmuş ve üç tarafı uçurumlarla çevrili.

Böyle bir konumun özellikle savunma için seçilmiş olması gayet anlaşılır.

Aşağıdan kaleye çıkabilmek için blok taşlardan merdivenler yapılmış.

Bugün yapının tamamı ayakta değil ama kalenin içerisindeki bazı bölümler hala görülebiliyor.

Ortada geniş bir alan bulunuyor.

Yan taraflardaki odalardan iki büyük bölümün ayakta kaldığı, ayrıca hamam olarak kullanılan bölümün de günümüze ulaşan kalıntılar arasında olduğu belirtiliyor.

Kalenin dibinde kayalara oyularak yapılan Kör Kuyu ve zindan var.

Aşağıya doğru inen merdivenler ve geçiş yollarıda kalenin dikkat çeken bölümleri arasında.

Bunları gördüğünüzde buranın yalnızca çevresi duvarlarla kapatılmış küçük bir gözetleme noktası olmadığı anlaşılıyor.

Su için ayrı yapılar yapılmış

Yüksek ve ulaşılması zor bir kalede yaşamın en önemli meselelerinden biri su.

Şoşik Kalesinde bunun için yapılmış bölümlerde bulunuyor.

Kalenin doğusunda büyük bir su kulesinden söz ediliyor. Güneybatı ve kuzey yönlerinde ise iki kule kalıntısı var.

Kalenin aşağı tarafında ayrıca bağımsız olarak yapılmış bir ibadethane bulunuyor.

Kullanılan taşlarda Ağrı'daki diğer bazı kalelerden farklı.

Hamur Kaymakamlığı, yapıda kullanılan taşların yörede bulunmayan elips biçimli özel taşlar olduğunu belirtiyor.

Kalenin köşelerinde ve güney cephesinin bazı noktalarında yaklaşık iki metre dışarıya taşan bölümlerde var.

Bunların hepsini bir araya getirdiğinizde Şoşik Kalesinin mimari olarak Ağrı'daki diğer kale kalıntılarından biraz farklı olduğu görülüyor.

Birde Kız Kalesi var

Şoşik Kalesinin hikayesi ana kaleyle bitmiyor.

Yaklaşık 2 kilometre doğusunda ikinci bir kale kalıntısı bulunuyor.

Halk buraya Kız Kalesi diyor.

Yerel anlatıya göre kale beyinin burayı kızı için yaptırdığı söyleniyor.

Bu bilginin bir halk anlatısı olduğunu unutmamak lazım. Yani bunu kesin tarihi bilgi olarak değerlendirmek doğru olmaz.

Ama Anadolu'daki birçok eski yapı gibi Şoşik Kalesinin çevresinde de zaman içerisinde bazı hikayeler oluşmuş.

Kız Kalesi anlatısı bunlardan biri.

Ayrıca Karlıca Kalesinin karşısındaki hakim tepede bir tümülüs bulunuyor. Kültür envanterinde bu alanın İlk Tunç ve Erken Demir Çağı tümülüsleri içerisinde önemli olduğu belirtiliyor.

Bu da Karlıca çevresindeki geçmişin sadece bugün gördüğümüz kaleden ibaret olmadığını gösteriyor.

Karlıca Kalesi nerede?

Şoşik Kalesi Ağrı'nın Hamur ilçesine bağlı Karlıca Köyünde.

Kültür envanterinde köyün Ağrı şehir merkezine yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta olduğu belirtiliyor.

Hamur Kaymakamlığındaki bilgiye göre ise Karlıca Köyü Hamur ilçe merkezine yaklaşık 34 kilometre mesafede.

Kaleye gidecekseniz burayı düzenlenmiş bir müze veya şehir merkezindeki tarihi yapı gibi düşünmeyin.

Kayalık ve yüksek bir arazi söz konusu.

Özellikle yukarı çıkmayı düşünüyorsanız ayakkabı seçiminiz önemli. Hava şartlarınıda dikkate almak lazım.

Ağrı'da kışın bu tür yüksek ve kayalık alanlarda hareket etmek yaz aylarındaki kadar kolay olmayabilir.

Zaten kaleyi görmek için her noktaya çıkmak zorunda değilsiniz.

Aşağıdan baktığınızda bile kalenin neden tam o kayanın üzerine kurulduğunu anlayabiliyorsunuz.

Sık Sorulan Sorular

Karlıca Kalesi nerede?

Karlıca Kalesi Ağrı'nın Hamur ilçesine bağlı Karlıca Köyünde bulunuyor. Kale köye hakim kayalık bir alanın üzerine kurulmuş.

Karlıca Kalesi ile Şoşik Kalesi aynı yer mi?

Evet. Karlıca Köyünün eski adı Şoşik olduğu için kale hem Karlıca Kalesi hem de Şoşik Kalesi olarak biliniyor.

Şoşik Kalesini kim yaptı?

Kalenin ilk olarak kim tarafından yaptırıldığı kesin olarak bilinmiyor. Alandaki bazı kaya basamakları ve kaya çanakları Urartu kalelerindeki örneklerle benzerlik gösteriyor. Hamur Kaymakamlığı ise kalenin Akkoyunlulardan kaldığının düşünüldüğünü belirtiyor.

Şoşik Kalesi Urartulara mı ait?

Kesin olarak “Urartular yaptı” demek için yeterli bilgi yok. Ancak resmi kültür envanterinde kalenin bazı özelliklerinin Doğu Anadolu'daki Urartu kaleleriyle benzerlik gösterdiği belirtiliyor.

Evliya Çelebi Şoşik Kalesinden söz etmiş mi?

Evet. Evliya Çelebi kaleyi Uzun Hasan'ın oğlu Ziyaüddin'in yaptırdığını aktarıyor. Ancak resmi yerel kaynaklarda Uzun Hasan'ın Ziyaüddin adında bir oğlunun bulunmadığı belirtilerek bu anlatının sorunlu olduğuna dikkat çekiliyor.

Kalenin içinde neler var?

Günümüze ulaşan kalıntılar arasında odalar, hamam bölümü, Kör Kuyu, zindan, merdivenler, geçiş yolları, su yapıları, kule kalıntıları ve aşağı tarafta bulunan ibadethane sayılıyor.

Kız Kalesi nerede?

Şoşik Kalesinin yaklaşık 2 kilometre doğusunda başka bir kale kalıntısı bulunuyor. Halk arasında burası Kız Kalesi olarak biliniyor. Kale beyinin kızı için yaptırdığı yönündeki bilgi ise yerel bir anlatı.

Özet

Şoşik Kalesine baktığınızda ilk dikkat çeken şey bulunduğu yer.

Üç tarafı uçurum olan büyük bir kayanın üzerine kale kurmuşlar.

Kim yaptı, ilk olarak hangi dönemde kullanıldı?

Bunun kesin cevabı hala yok.

Urartu kalelerini hatırlatan izler var. Akkoyunlu dönemine ilişkin değerlendirmeler var. Evliya Çelebi'nin anlattıkları var.

Belkide Şoşik Kalesini ilginç yapan taraflardan biri bu.

Her şeyi çözülebilmiş bir yapı değil.

Bugün geriye odalar, hamam, kuyu, zindan, merdivenler ve kulelerden bazı kalıntılar kalmış durumda.

Hamur tarafına yolunuz düşerse Karlıca Köyündeki kayalıklara bakın.

Kalenin neden oraya yapıldığını zaten ilk bakışta anlayacaksınız.

#ŞoşikKalesi #KarlıcaKalesi #Ağrı