Hamur Kümbeti
Ağrı'dan Van tarafına giderken Hamur'da küçük ama oldukça farklı bir tarihi yapı var. Hamur Kümbeti ilk bakışta bildiğimiz türbelere pek benzemiyor. Uzaktan bakıldığında büyük bir taş sandukayı andıran yapının bir tarafında açık renkli taşlar, diğer tarafta yapıyı çevreleyen siyah bazalt kuşaklar görülüyor.
Kümbet Hamur ilçe merkezinin kuzeydoğusunda, mezarlığın içinde bulunuyor. Bulunduğu yerden ilçenin kurulduğu vadiyi de görebiliyorsunuz. Ağrı-Van yolunu kullananların çok büyük bir yol değişikliği yapmadan görebileceği tarihi yerlerden biri.
Ne zaman yapıldığı biraz karışık
Hamur Kümbetinin yapım tarihi konusunda kaynaklarda farklı bilgiler var. Kültür Portalının gezi sayfasında kim tarafından ve ne zaman yapıldığının kesin bilinmediği yazıyor. Kültür envanterinde ise Hicri 1227, yani 1812-1813 tarihi bulunuyor. Ağrı Valiliği de giriş kapısındaki kitabenin büyük bölümünün tahrip olduğunu ancak kalan rakamların 1227 tarihini gösterdiğini aktarıyor.
Yörede anlatılanlara göre kümbetin İshak Paşa'nın torunlarından Mir İbrahim Paşa ve ailesiyle bağlantısı var. Fakat kitabedeki bilgiler zarar gördüğü için yapıyı kimin yaptırdığı konusunda kesin konuşmak doğru olmaz.
Dışarıdan bakınca neden farklı olduğunu anlıyorsunuz
Kümbet dikdörtgen şeklinde yapılmış ve 11,50 metreye 4,70 metre ölçülerinde. Giriş avlusu ile mezar odası olmak üzere iki bölümü var. Çatısına baktığınızda da alışılmış bir türbe görüntüsü görmüyorsunuz. Üst kısmı dışarıdan balık sırtı şeklinde, içeriden ise aynalı tonoz biçiminde yapılmış.
Yapıda düzgün kesme taş kullanılmış. Açık renkli tüf taşlarının arasından geçen dört siyah bazalt kuşak kümbetin görünümünü tamamen değiştiriyor.
İlginç olan başka bir ayrıntı daha var. Burada kullanılan taşlarla İshak Paşa Sarayındaki taşlar arasında malzeme benzerliği bulunuyor. Doğubayazıt'taki sarayı daha önce gördüyseniz Hamur Kümbetinde bu ayrıntıya biraz daha dikkat edebilirsiniz.
İçerisi dışına göre daha sade
Kümbetin içinde gösterişli büyük salonlar yok. Zaten burası bir saray değil, anıt mezar.
Girişten önce küçük bir avlu bölümüne geçiliyor, ardından asıl mezar odası geliyor. Giriş bölümünde bir, mezar odasında ise dört mazgal pencere bulunuyor. İçerideki mezarlar zaman içerisinde büyük ölçüde tahrip olmuş. Günümüze bazı mezar taşı parçaları ulaşabilmiş.
Bu taşların üzerindeki süslemelerde Selçuklu ve Osmanlı etkileri görülüyor. Bitkisel şekiller, palmet ve lotus çiçeği gibi motifler kullanılmış. Yapının kendisi sade olsa da kalan küçük ayrıntılar dönemin taş işçiliği hakkında fikir veriyor.
Ağrı'dan geçerken uğraması kolay
Hamur Kümbeti için başlı başına uzun bir gezi planı yapmanız gerekmiyor. Hamur ilçe merkezinde olduğu için Ağrı'dan Hamur'a geldiğinizde ulaşmak zor değil. Kültür Portalında şehir içi ulaşım araçlarıyla gidilebildiği bilgisi de bulunuyor.
Özellikle Ağrı'dan Van yönüne doğru gidiyorsanız yol üzerinde değerlendirebilirsiniz. Kümbet Ağrı-Van karayoluna yaklaşık 250 metre uzaklıkta.
Buraya geldiğinizde yalnızca yapıya bakıp hemen ayrılmayın. Kümbetin bulunduğu mezarlık ve vadiyi gören konumu da buranın bir parçası. Zaten çok büyük bir yapı olmadığı için uzun saatler ayırmanız gerekmiyor.
Hamur Kümbeti hakkında merak edilenler
Hamur Kümbeti nerede?
Ağrı'nın Hamur ilçesinde, ilçe merkezinin kuzeydoğusundaki mezarlığın içinde bulunuyor. Ağrı-Van karayoluna da oldukça yakın.
Hamur Kümbeti ne zaman yapıldı?
Kesin tarih konusunda kaynaklarda farklılık var. Kültür envanterinde 1812-1813 tarihi yer alırken giriş kitabesinin tahrip olması nedeniyle yapım tarihi ve yaptıran kişi hakkında kesin bilgi bulunmadığını belirten resmi kaynaklar da var.
Hamur Kümbeti kimin mezarı?
Kümbette birden fazla mezar bulunuyor. Yerel anlatılarda yapı İbrahim Paşa ve ailesiyle ilişkilendiriliyor. Mezarların büyük bölümü zaman içerisinde tahrip olmuş.
Hamur Kümbeti nasıl bir yapı?
Dikdörtgen şeklinde ve kesme taştan yapılmış bir anıt mezar. Giriş avlusu ile mezar odasından oluşuyor. Dışarıdan bakıldığında büyük bir sandukaya benzeyen farklı bir görüntüsü var.
Özet
Hamur Kümbeti İshak Paşa Sarayı gibi büyük ve gösterişli bir yapı değil. Zaten güzelliği birazda burada. Küçük, sade ve bölgede görmeye alıştığımız tarihi yapılardan farklı bir mimarisi var.
Ağrı'dan Hamur'a veya Van yönüne gidiyorsanız yolunuzun çok uzağına çıkmadan görebilirsiniz. Özellikle siyah bazalt kuşaklarına, açık renkli taşlarına ve dışarıdan sandukaya benzeyen yapısına dikkat edin. Bazen küçük bir tarihi yapı, uzun uzun gezilen büyük bir eserden daha fazla ayrıntı gösterebiliyor.
#HamurKümbeti #Hamur #Ağrı #AğrıGezilecekYerler