Eski Bayazıt Camii

Doğubayazıt'ta İshak Paşa Sarayına çıktığınızda çevrede sadece saray yok. Biraz etrafınıza baktığınızda eski şehrin izlerini, kaleyi ve hemen yakınındaki Eski Bayazıt Camiini görebiliyorsunuz.

Cami, Doğubayazıt Kalesinin bulunduğu kayalık alanın güney eteğinde.

Bulunduğu yer eğimli olduğu için önce yamaç düzeltilmiş, taş duvarlarla bir teras oluşturulmuş ve cami bunun üzerine yapılmış. Bu nedenle aşağıdan bakıldığında bulunduğu araziyle beraber dikkat çekiyor.

Büyük ve çok süslü bir Osmanlı camisi beklemeyin.

Eski Bayazıt Camiinin güzelliği birazda sadeliğinde.

Caminin tarihi biraz karışık

Eski Bayazıt Camii hakkında internette birbirinden farklı tarihler görebilirsiniz.

Bazı resmi kaynaklarda caminin geçmişi 1514 Çaldıran Savaşı sonrasına ve Yavuz Sultan Selim dönemine bağlanıyor. Doğubayazıt'ın Osmanlı hakimiyetine girmesinden sonra yapıldığı belirtiliyor.

Ancak kültür envanterindeki ayrıntılı kayıtta farklı bir bilgi var.

Caminin kim tarafından yaptırıldığı kesin olarak bilinmiyor. Taç kapısında bulunan Farsça kitabede Hicri 1096, Miladi 1687 tarihinin bulunduğu belirtiliyor. Üstelik bu kitabenin sonradan kazılmış olabileceğine ilişkin değerlendirmede var.

Bu nedenle “cami kesin olarak 1514 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından yaptırıldı” demek yerine eldeki iki bilgiyi beraber değerlendirmek daha doğru.

Kesin olan taraf buranın Osmanlı dönemine ait eski bir cami olduğu.

Tek kubbeli ve oldukça sade

Caminin yapısına baktığınızda ilk fark edilen şeylerden biri sadelik.

Yaklaşık 15 metreye 15 metre ölçülerinde kare bir yapı. Üzeri sekizgen bir kasnağa oturan tek kubbeyle kapatılmış.

Yapımında farklı renklerde kesme taş kullanılmış.

Kahverengi, kırmızı, sarı ve beyaz taşları yapının çeşitli bölümlerinde görmek mümkün. Sarı ve beyaz taşların bir bölümünün sonraki dönemlerde yapılan onarımlarda kullanılmış olabileceği düşünülüyor.

Minare caminin kuzeybatı köşesinde ve yapının duvarına bitişik durumda. Kare bir kaidenin üzerinden yükseliyor ve gövdesi silindirik.

İçeri girdiğinizde çok yoğun süslemeler beklemeyin.

Mihrabın çevresinde profiller ve küçük sütunceler bulunuyor. Mukarnaslı bölüm dışında süslemenin oldukça sınırlı tutulduğu görülüyor.

Bence buraya yakışanda bu.

Çünkü hemen çevresindeki kayalık arazi, eski kale ve Eski Bayazıt yerleşimi zaten yeterince güçlü bir görüntü oluşturuyor.

Eskiden son cemaat yeri varmış

Caminin kuzey tarafına dikkatli bakıldığında bugün artık bulunmayan eski bir bölümün izlerini görmek mümkün.

Burada beş gözlü ve kubbeli bir son cemaat yeri bulunuyordu.

Günümüzde bu bölüm tamamen ayakta değil. Fakat kemerlerin dayandığı bölümler ve bazı kemer izleri yapının üzerinde hala seçilebiliyor.

Böyle ayrıntıları bilerek gezmek güzel oluyor.

Yoksa eski bir duvar izi olarak bakıp geçebilirsiniz.

Caminin giriş kapısında, duvarlarında, pencerelerinde, kubbeye geçiş bölümlerinde ve minaresinde genel olarak aynı sade mimari devam ediyor.

Gösterişli olmaya çalışmayan eski bir yapı.

Yıkılmaktan kurtarılmış

Eski Bayazıt Camii günümüze hiçbir zarar görmeden ulaşmış değil.

Yıllar içerisinde yapı ciddi şekilde yıpranmış ve bir dönem yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kalmış.

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalarla cami onarılmış. Kültür envanterinde restorasyon tarihi 2012 olarak kayıtlı.

Bu bilgi önemli.

Çünkü bugün gördüğümüz yapının bazı bölümlerinde eski taşlarla daha sonraki onarımlarda kullanılan taşların farklılığı bundan kaynaklanıyor olabilir.

Caminin 1982 yılında tescil edildiğide resmi kayıtlarda yer alıyor.

İshak Paşa Sarayına giderken atlamayın

Doğubayazıt'ta tarihi yerleri gezerken Eski Bayazıt Camiini tek başına düşünmemek gerekiyor.

Burası eski şehrin bir parçası.

Hemen çevresinde Doğubayazıt Kalesi bulunuyor. Biraz ileride İshak Paşa Sarayı var. Kayalıklarda çok daha eski dönemlere uzanan izlerle karşılaşıyorsunuz.

Birkaç farklı dönemi birbirine oldukça yakın bir alanda görmek mümkün.

Bu nedenle İshak Paşa Sarayına gelip sadece sarayı gezip aşağı inmek bana göre biraz eksik kalır.

Biraz zamanınız varsa çevresine de bakın.

Eski Bayazıt Camii büyük ihtimalle uzun uzun vakit geçireceğiniz bir yer olmayacak. Ama eski yerleşimin nasıl bir bütün olduğunu anlamak istiyorsanız görülmesi gereken yapılardan biri.

Manzarasıda caminin bir parçası gibi

Caminin bulunduğu yamacın güzel taraflarından biri Doğubayazıt çevresine açık olması.

Zaten yapının üzerine oturduğu terasın oluşturulmasının nedeni eğimli arazi.

Buradan çevreye baktığınızda camiyi bulunduğu yerden ayırmak biraz zorlaşıyor. Arkada kayalıklar, yakınında kale ve aşağı tarafta geniş arazi var.

Eski Bayazıt'ın neden burada kurulduğunu düşünmeye başlıyorsunuz.

Bugünkü Doğubayazıt aşağı tarafta büyümüş olabilir ama ilçenin eski hikayesinin önemli bölümü bu yamaçlarda.

Cami de o hikayenin içinde hala ayakta.

Sık Sorulan Sorular

Eski Bayazıt Camii nerede?

Eski Bayazıt Camii Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesindeki Eski Bayazıt yerleşim bölgesinde bulunuyor. Doğubayazıt Kalesinin güney eteğinde ve İshak Paşa Sarayına yakın bir konumda.

Eski Bayazıt Camiini kim yaptırdı?

Caminin yaptıranı konusunda kesin bilgi bulunmuyor. Bazı resmi kaynaklar yapıyı Yavuz Sultan Selim dönemine bağlarken ayrıntılı kültür envanterinde yaptıranın kesin olarak bilinmediği belirtiliyor.

Eski Bayazıt Camii ne zaman yapıldı?

Bu konuda kaynaklar arasında farklılık var. Bazı resmi kayıtlarda yapı 1514 Çaldıran Seferi sonrasındaki I. Selim dönemine bağlanıyor. Kültür envanterinde ise kapı üzerindeki Farsça kitabede Hicri 1096, Miladi 1687 tarihinin bulunduğu belirtiliyor. Kitabenin sonradan kazılmış olabileceğine ilişkin değerlendirme de bulunuyor.

Eski Bayazıt Camii Selçuklu yapısı mı?

Resmi kayıtlarda yapı Osmanlı dönemine ait bir cami olarak geçiyor. Eski içeriklerde bulunan 12. yüzyıl Selçuklu yapısı olduğu yönündeki bilgi güvenilir resmi kayıtlarla uyuşmuyor.

Caminin mimarisi nasıl?

Cami yaklaşık 15 metreye 15 metre ölçülerinde kare planlı ve tek kubbeli. Kesme taş kullanılarak yapılmış ve tek minaresi bulunuyor. Yapının genelinde oldukça sade bir mimari görülüyor.

Eski Bayazıt Camii restore edildi mi?

Evet. Kültür envanterine göre caminin restorasyonu 2012 yılında yapıldı. Yapı daha önce 1982 yılında tescil edilmişti.

İshak Paşa Sarayına yakın mı?

Evet. Eski Bayazıt Camii, Doğubayazıt Kalesi ve İshak Paşa Sarayı aynı tarihi bölgenin içerisinde birbirine yakın yerlerde bulunuyor. Bu nedenle aynı gezi içerisinde görülebilir.

Özet

Eski Bayazıt Camii çok büyük veya aşırı süslü bir yapı değil.

Zaten burayı güzel yapan taraf o değil.

Kalenin eteğinde, eski şehrin kurulduğu yamaçta yüzlerce yıldır duran sade bir Osmanlı camisi var.

Yapım tarihi konusunda resmi kaynaklarda bile farklı bilgiler bulunması caminin geçmişini biraz karışık hale getiriyor. Bilmediğimiz yeri uydurmak yerine bunu olduğu gibi kabul etmek daha doğru.

İshak Paşa Sarayına çıkacaksanız saraydan sonra hemen aşağı inmeyin.

Eski Bayazıt'a biraz daha zaman ayırın.

Camii, kale ve eski yerleşim beraber görüldüğünde Doğubayazıt'ın geçmişi çok daha iyi anlaşılıyor.

#EskiBayazıtCamii #Doğubayazıt #Ağrı